دانلود کلیپ نظامی+ مجله نیروهای مسلح ایران وجهان
اطلاعات فیلم نظامی و تصاویر زیبااز تجهیزات نظامی ایران وجهان

اشتراک و ارسال مطلب به:

مرتبه
تاریخ : سه شنبه 3 بهمن 1391

توپولف-۲۲ {به روسی:Туполев Ту-۲۲ و در ناتو Blinder) نخستین بمب افکن مافوق صوت اتحاد جماهیر شوروی بود که شرکت توپولف آن را طراحی و تولید کرده و در دهه ۱۹۶۰ در ارتش شوروی به خدمت گرفته شد و آخرین نمونه‌های آن در دههٔ ۱۹۹۰ از رده خارج گردید. این هواپیما به تعداد ۳۱۱ فروند تولید شد و شرایط ناامید کننده‌ای داشت چراکه فاقد برد بین قاره‌ای بود که مقامات شوروی از آن انتظار داشتند. بعدها هنگامی که هنوز در خدمت ارتش شوروی بود به عنوان سکوی پرتاب موشک آس-۴ به کار گرفته شد. توپولف-۲۲ یکی از معدود بمب افکنهای جنگ‌دیده شورویست. این بمب افکن در طول جنگ ایران و عراق به وسیلهٔ نیروی هوایی عراق و به وسیلهُ نیروی هوایی لیبی علیه چاد و تانزانیا به کار گرفته می‌شد.

توپولف-۲۲ به عنوان یک جایگزین مافوق صوت برای بمب افکن توپولف-۱۶ ساخته شد. طراحی اولیه این هواپیما در شرکت توپولف برای برآورده کردن این نیاز در سال ۱۳۳۳ آغاز گشت و در زمان طراحی نام هواپیمای ۱۰۵ را به خود گرفت. نخستین نمونهٔ اولیهٔ آن در سال ۱۳۳۶ تکمیل گردید و نخستین پرواز خود را از فرودگاه ژوکوفسکی در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۳۷ انجام داد. خلبان این پرواز آزمایشی یوری آلاشیف بود. در دسترس بودن موتورهای نیرومندتر و لزوم کاهش نیروی پسا در این هواپیما منجر به ساخت یک نمونهٔ اولیهٔ اصلاح شده در آن گردید که ۱۰۵ آ نامیده شد. نخستین پرواز مدل اصلاح شده در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۳۸ انجام گرفت. اولین سری توپولف-۲۲ ساخته شده در کارخانه شمارهٔ ۲۲ در کازان در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۳۹(۲۲ سپتامبر ۱۹۶۰) انجام گرفت که در تاریخ ۱۹ خرداد ۱۳۴۰ در رژهٔ روز هوانوردی نوشینو با پرواز ده هواپیما به عموم معرفی گردید. ناتو ابتدا نام آن را بولشات (Bullshot) گذاشت که بعداً نامناسب تشخیص داده شد و به بیوتی (Beauty) تغییر پیدا کرد. ولی این نام هم زیاده از حد ستایش آمیز شناخته شد و در نهایت نامش بلایندر (Blinder) گذاشته شد. کرو پروازی شوروی به خاطر شکل ظاهریش آن را شیلا (به معنی درفش) می‌نامیدند.

توپولف-۲۲ سال ۱۳۴۱ به خدمت گرفته شد، ولی مشکلات قابل ملاحظه‌ای در آن وجود داشت که منجر به زمینگیر شدن آن و چندین سانحه گردید. یکی از مهمترین نقیصه‌های آن داغ شدن پوستهٔ آن در سرعت مافوق صوت بود که منجر به تاب برداشتن کنترل راد می‌شد و کنترل آن را مشکل می‌کرد. سرعت آن هنگام فرود صد کیلومتر در ساعت بیشتر از بمب افکن‌های پیش از خود بود و دم آن هنگام فرود میل به برخورد به زمین داشت، ولی این مشکل بعداً با افزودن تثبیت کننده‌های الکترونیکی برطرف شد. حتی پس از برطرف شدن مشکلاتش پرواز با بلایندر آسان نبود و به تعمیر و نگهداری بسیار زیادی نیاز داشت. یکی از ویژگی‌های ناخوشایند آن طراحی بال آن بود که سبب وارونگی سکان و غیر قابل کنترل شدن هواپیما می‌شد.

خلبانان اسکادرانهای توپولف-۲۲ از میان خلبانان تراز اول توپولف-۱۶ برگزیده می‌شدند. انتقال از توپولف-۱۶ به توپولف-۲۲ برای خلبانان مشکل بود زیرا توپولف-۱۶ دارای یک کمک خلبان بود و بیشتر خلبانان برگزیده عادت کرده بودند که همهٔ عملیات پروازی توپولف-۱۶ را به غیر از برخاستن و فرود را به کمک خلبان بسپارند و در نتیجه خلبانانی که از توپولف-۱۶ به توپولف-۲۲ تک خلبانه منتقل می‌شدند مجبور بودند همهٔ وظایف یک خلبان را به تنهایی و در یک کاکپیت بسیار پیچیده تر انجام دهند. از این رو بسیاری از خلبانان موفق نمی‌شدند که دورهٔ آموزشی خود را به پایان برسانند. سرانجام خلبانان سوخو-۱۷ برای این کار برگزیده شدند و این خلبانان با مشکل کمتری توانستند به اسکادران توپولف-۲۲ منتقل شوند.

هنگامی که توپولف-۲۲ب (بلایندر-آ) به خدمت گرفته شد، تقریباً آشکار بود که کاربرد عملیاتی آن محدود است. به غیر از سرعت بالای آن در موارد دیگر مانند شعاع عملیاتی، گنجایش حمل سلاح و سرویس پذیری به پای توپولف-۱۶ نمی‌رسید. نیکیتا خروشچف دبیرکل حزب کمونیست شوروی معتقد بود که آینده متعلق به موشک‌های بالیستیک است و ساخت بمب افکنهایی مانند توپولف-۲۲ در خطر کنسل شدن قرار داشت. در نتیجه فقط ۱۵ فروند (به گفتهٔ برخی منابع ۲۰ فروند) توپولف-۲۲ ب ساخته شد[۱].

یک ورژن بمب افکن شناسایی توپولف-۲۲ به نام توپولف-۲۲آر (بلایندر-سی) همزمان با ورژن بمب افکن آن ساخته شد که در سال ۱۳۴۱ به خدمت گرفته شد. توپولف-۲۲آر دارای سامانهٔ سوخت گیری هوایی بود که البته این سامانه بعداً در بیشتر توپولف-۲۲ها نصب گردید که شعاع عملیاتی آنها را افزایش می‌داد. ۱۲۸ فروند توپولف-۲۲آر تولید شد که ۶۲ فروند آن به نیروی دریایی شوروی برای عملیات شناسایی دریایی منتقل گردید. برخی از آنها نیز برای این که به عنوان توپولف-۲۲ب به کشورهای دیگر فروخته شود دوربین و سنسورشان برداشته شد که با وجود این باز هنوز بیشتر با توپولف-۲۲آر قابل مقایسه بودند تا توپولف-۲۲ب.

ورژن آموزشی آن، توپولف-۲۲یو (بلایندر دی)، هم همزمان ساخته شد که دارای یک کاکپیت اضافی برای آموزش دهنده بود. توپولف-۲۲یو دارای مسلسل دم نبود و توانایی نبرد نداشت و ۴۶ فروند از آن ساخته شد.

برای افزایش قدرت نبرد توپولف-۲۲ یک ورژن دیگر آن با نام توپولف-۲۲کا (بلایندر-بی) تولید شد که توانایی حمل موشک رادوگا خا-۲۲ (نام گزارشی ناتو: ای اس-۴ کیچن) را داشت. این نوع از توپولف هم به وسیلهٔ نیروی هوایی شوروی و هم نیروی دریایی شوروی به کار گرفته شد.

آخرین نوع توپولف-۲۲ نوع توپولف-۲۲پی (بلایندر-ئی) بود که ویژهٔ جنگ الکترونیک بود. برخی از این ورژن برای پادکار الکترونیکی و اختلال در رادار هواپیمای دشمن برای پشتیبانی از توپولف-۲۲کا به کار گرفته شد.

توپولف-۲۲ با موتورهای نیرومندتر و با توانایی سوخت گیری هوایی (برای آنهایی که این توانایی را نداشتند) و افزودن تجهیزات الکترونیک ارتقاء داده شد. پسوند دی(D) مخفف واژهٔ (Дальный (dalniy به معنی دوربرد است که برای انواعی که توانایی سوختگیری هوایی دارند به کار می‌رود.

توپولف-۲۲ در دههٔ ۱۳۵۰ به عراق و لیبی صادر شد. درخواست مصر برای خرید این هواپیما به علت اعتراض شوروی به جنگ یوم کیپور رد شد.


طراحی

توپولف-۲۲ دارای بال پیکانی با زاویهٔ ۵۵ درجه‌است. دارای دو موتور توربوجت دوبرینین وی دی-۷ ام بود که بعداً با موتورهای کولسوف آردی-۷ ام۲ جایگزین شد. موتورهای آن در دو طرف سکان عمودی قرار دارند. ارابه فرود عقب آن در زیر بال‌ها قرار دارند. زاویهٔ تند بال پیکانی برای ایجاد پسای کم به هنگام سرعت مافوق صوت طراجی شده، ولی همین باعث سرعت بسیار هنگام فرود و برخاست دیرهنگام از باند فرودگاه می‌شود. این هواپیما دارای سه کرو پروازیست که شامل یک خلبان در جلو، یک افسر مهمات در عقب و یک ناوبر در پایین می‌شود. کابین خلبان توپولف-۲۲ دارای دید بدی به بیرون است و فرود و برخاست مشکل این هواپیما را برای خلبان مشکل تر می‌کند. عدم راحتی صندلی‌ها و جایگاه بد ابزار آلات و سوییچ‌ها از دیگر ویژگی‌های این هواپیما است.

مهمات دفاعی توپولف-۲۲ که به وسیلهٔ افسر اسلحه کنترل می‌شود شامل یک برجک دم در زیر موتور می‌باشد که شامل یک ای ام-۲۳ بیست و سه میلیمتری یا توپخانهٔ آر-۲۳ است. برجک به وسیلهٔ یک رادار هدف یابی پی آر اس-۳آ (آرگون) جهت یابی می‌شود تا فقدان دید عقب افسر اسلحه را جبران کند. بار اصلی سلاح این بمب افکن در محفظه‌ای میان دو بال قرار دارد که شامل ۲۴ بمب معمولی فاب-۵۰۰، یک بمب فاب-۹۰۰۰ و چندین بمب اتمی می‌باشد. در توپولف-۲۲ کا محفظه به گونه‌ای طراحی شده تا توانایی حمل موشک رادوگا خا-۲۲(ای اس-۴ کیچن) را داشته باشد. این موشک آن قدر بزرگ بود که بر کنترل و کیفیت پرواز هواپیما تاثیرگذار بود و همچنین ایمنی هواپیما را به خطر می‌انداخت.

توپولف-۲۲ب دارای سیستم بمباران چشمی (در توپولف-۲۲آر نیز به کار گرفته شد) بود همراه با رادار ناوبری/حملهٔ روبین-۱آ. تعداد کمی از توپولف-۲۲کاها تبدیل به توپولف-۲۲کاپی یا توپولف-۲۲کاپی دی شدند که دارای تجهیزات شناسایی سیستم رادار دشمن بودند و با موشک ضدرادار خا-۲۲پی سازگاری داشتند.

توپولف-۲۲ در حال فرود

پیشینهٔ عملیات

جنگ اوگاندا و تانزانیا

نیروی هوایی لیبی توپولف-۲۲ را در نبرد علیه تانزانیا در سال ۱۹۷۹ به عنوان بخشی از جنگ اوگاندا و تانزانیا به کار بردند تا از متحدان اوگاندایی خود دفاع کنند. در این نبرد تنها یک فروند توپولف-۲۲ در یک عملیات برای بمباران شهر موانزا در تاریخ نهم فروردین ۱۳۵۸ شرکت کرد که این بمباران کاملاً ناموفق بود.

جنگ چاد و لیبی

این هواپیما در جنگ چاد و لیبی با حمله به سودان غربی و چاد به کار گرفته شد. توپولف-۲۲ لیبی نخستین پرواز خود بر فراز چاد را در تاریخ هفدهم مهرماه سال ۱۳۵۹ علیه نیروهای هیسن هابره در نزدیکی پایتخت چاد، انجامنا، انجام داد. تعداد کمی توپولف-۲۲ بمباران‌های پراکنده‌ای را علیه هدف‌هایی در چاد و سودان انجام داند که این عملیات تا زمان آتش بس در آبان ماه ۱۳۶۰ ادامه داشت. همچنین ام درمان در شهریورماه ۱۳۶۰ بمباران شد که در آن سه غیرنظامی کشته و بیست نفر دیگر زخمی شدند.

نبرد دوباره در تیرماه سال ۱۳۶۲ با حملهٔ توپولف-۲۲ها و دیگر هواگردهای نیروی هوایی لیبی به نیروی‌های وفادار به هابره آغاز شد. پس از یک دوره نبرد دوباره آتش بس اعلام شد. در تاریخ ۲۸ بهمن سال ۱۳۶۴ به تلافی عملیات اپرویه که یک روز پیش از این تاریخ روی داده بود و در آن باند پایگاه هوایی وادی دوم بمباران شده بود، یک فروند توپولف-۲۲ب نیروی هوایی لیبی به فرودگاه انجامنا حمله کرد. این هواپیما با پرواز در ارتفاع پست بر روی صحرا تا مسافت ۱۱۲۷ کیلومتر از پوشش راداری نیروهای فرانسوی پنهان شده بود و پس از پیمودن این مسافت سرعت خود را تا یک ماخ افزایش داده و تا ۵۰۳۰ متر ارتفاع گرفت و سه بمب سنگین بر روی فرودگاه انجامنا پرتاب کرد. با وجود سرعت و ارتفاع قابل توجهی که داشت حمله بسیار دقیق انجام شد و دو بمب به باند و یک بمب به تاکسیوی برخورد نمود و در نتیجه فرودگاه برای چندین ساعت بسته ماند. ولی این بمب افکن در راه بازگشت مشکل فنی پیدا کرد. هواپیماهای شناسایی پیش اخطار آمریکا که پایگاهشان در سودان بود، صدای پریشان خلبان این توپولف-٢٢ را دریافت کردند که احتمالاً پیش از رسیدن به پایگاه خود در آوزو سرنگون شده بود.

یک فروند بلایندر دیگر در تاریخ شانزده شهریورماه ١٣٦٦ در حالیکه دو فروند توپولف-٢٢ب در حال حمله به انجامنا بودند سرنگون گردید. این بار پدافند هوایی فرانسه آماده بود و با شلیک یک موشک ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک یکی از بمب افکن ها را سرنگون کرده و کرو آلمان شرقی آن را کشت. این آخرین درگیری توپولف-٢٢ در کشمکش چاد و لیبی بود.

توپولف-٢٢های لیبی امروز به علت فقدان لوازم یدکی احتمالاً غیرعملیاتی هستند.

جنگ ایران و عراق

در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ عراق به ایران حمله کرد و جنگ ایران و عراق آغاز شد. در این زمان نیروی هوایی عراق بزرگترین ناوگان بمب افکن خاورمیانه را داشت و از نخستین روز جنگ این ناوگان به کار گرفته شد، حتی زمانی که هدف نظامی آن کوچک بود.[۱].

یکی از معدود حملات کارساز عراقی‌ها در طول جنگ ایران و عراق در روز ۳۱ شهریور (روز آغاز جنگ) رخ داد، به این ترتیب که یک فروند توپولف-۲۲ب از اسکادران هفتم به انبار سوخت روزمینی بخش نظامی فرودگاه مهرآباد-پایگاه یکم شکاری- حمله برد. هر شش بمب این هواپیما به هدف برخورد کرد و خسارت بسیاری به آن وارد نمود و فقط مخزن سوخت اضطراری زیرزمینی در این حمله آسیب ندید که می‌توانست سوخت مورد نیاز جنگندهها، تانکرها و هواپیماهای ترابری آن پایگاه را فقط برای شش یا هفت روز تامین کند[۱].

یک فروند توپولف-۲۲ دیگر در همان روز نخست جنگ که خلبان آن سروان مکفی بود به ایستگاه رادار پیش اخطار کرندی در ایران حمله نمود. هیچ کدام از بمب‌ها در این حمله به هدف برخورد نکرد، ولی چندین پاسدار را در نزدیکی آن کشت. با وجود این مکفی برای این عملیات نشان ستارهٔ صدام را گرفت که البته چنین به نظر می‌رسد که این نشان و چند نشان دیگر را بعداً به خاطر ارتباطی که با مقامات بالای رژیم عراق داشت دریافت نمود[۱].

پس از موفقیت نسبی این حملات توپولف-۲۲ها در عمق خاک ایران و مشکلات و شکست‌هایی که ناوگان میگ-۲۳ عراق داشت، سرهنگ حماوی فرماندهٔ اسکادران چهارم توپولف-۲۲ با موافقت سرفرماندهی نیروی هوایی عراق تصمیم گرفت که توپولف-۲۲ را فقط برای ماموریت‌های مشابه مثلاً حمله به اهداف صنعتی در منطقهٔ تهران به کار برد. ایالات متحده که علاقه‌مند به سرنگونی رژیم آخوندی در ایران بود پرینت آبی شبکهٔ راداری پیش اخطار ایران را به بغداد فرستاد. این موضوع به عراقی‌ها کمک کرد که نقاط کور پوشش راداری ایران را شناسایی کرده و بدون این که رهگیری شوند به آسمان ایران نفوذ کنند[۱].

در مقایسه با میگ-۲۳، توپولف-۲۲ می‌توانست با سرعت بالاتری حمله کند که همین موجب آسیب پذیری کمتر آن در مقابل موشکهای سام ایران می‌شد. توپولف-۲۲های اسکادران هفتم عراق حملهٔ بعدی را در تاریخ سوم مهرماه به کارخانهٔ خودروسازی ایران ناسیونال وارد کردند. ولی بمب‌های آنها دو کیلومتر دورتر از هدف به زمین برخورد کرد. مشکل سیستم هدف گیری سلاح بود زیرا سیستم چشمی پی اس بی-۱۱ در توپولف-۲۲ اصلاً رضایت بخش نبودو در بسیاری از موارد بد کار کرده و کاربرد آن پیچیده بود، حتی اگر کروی پروازی آن از خود اتحاد شوروی بودند[۱].

توپولف-۲۲ها دوباره در تاریخ ششم مهرماه برای حمله به کارخانجات خودروسازی در نزدیکی تهران بازگشتند و این بار هر دو کارخانهٔ ایران ناسیونال و آمریکن موتورز را مورد اصابت قرار دادند که چهار کارگر در این حمله کشته شده و شصت و پنج نفر زخمی گردیدند[۱].

بر خلاف آن چه که پس از این حملات شایع شد، عراقی‌ها بمب افکن‌های خودرا به یمن و عربستان سعودی منتقل نکرده بودند. چنین شایعاتی را بغداد منتشر کرده بود تا از بمب افکن‌های خود در برابر نیروی هوایی ایران محافظت کند[۱].

بمب افکن‌های عراقی دائماً به پروازهای خود به ایران ادامه دادند، به طوری که آشکار بود که به بیرون از عراق و دور از مراکز پشتیبانی خود منتقل نشده‌اند. حملات جدید توپولف-۲۲ (و توپولف-۱۶) در بعدازظهر روز دوازدهم مهر انجام شد. اولین حمله به وسیلهٔ دو فروند توپولف-۲۲ انجام شد که حدود ساعت ۱۵:۳۰ دقیقه بدون این که ردیابی شوند در ارتفاع پایین از میان کوه‌ها پرواز کرده و به تهران نزدیک شدند. یکی از آنان پالایشگاه ری در جنوب پایتخت را بمباران کرد که در این حمله سه کارگر ساختمانی کشته شدند ولی سایت ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک نیروی هوایی به سوی آن شلیک کرده و بمب افکن عراقی فوراً سرعت خود را افزایش داده و خاشه ریزی نموده و موشک در فاصلهٔ دورتری از هواپیما منفجر شد و فقط بال این هواپیما آسیب دید و موفق شد سالم در عراق بنشیند. دو بمب افکن دیگر هرگز نتوانستند خود را به مهرآباد برسانند[۱].

پرواز بعدی توپولف-۲۲ در خاک ایران سه روز پس از این تاریخ در بعدازظهر روز پانزدهم مهرماه انجام شد. ماموریت آنها بار دیگر حمله به پایگاه یکم شکاری بود، ولی این بار بمب افکن‌ها به وسیلهٔ چندین میگ-۲۳ اسکورت می‌شدند. سه فروند توپولف-۲۲ با پرواز در ارتفاع پایین به حلقهٔ بیرونی پدافند ایران نفوذ کرده و بخش شمال غربی مهرآباد را که در آن صنایع هوایی ایران قرار داشت و همچنین گوشهٔ جنوب شرقی آن را که تاسیسات هلیکوپتر بود هدف قرار داد. بیشتر بمبها به هدف برخورد نکردند ولی چندین بمب به انبار تجهیزات دفتری برخورد کرد. با وجود این هواپیماهای عراقی به سوی جنوب شرقی یعنی پالایشگاه ری پرواز کردند. در این زمان پدافند هوایی ایران آماده شده بود. هنگامی که توپولف‌ها در حال ریختن باقی‌ماندهٔ بمب‌های خود بودند با آتش سنگین پدآفند مواجه شدند. یک فروند توپولف-۲۲ مورد اصابت قرار گرفت و از بقیه جدا شد و در حالی که در آسمان ردی از دود از خود بر جای می‌گذاشت در کوه‌های بی بی شهربانو در جنوب پایتخت ایران سرنگون گردید. با وجود اجکت کردن کرو در ارتفاع پایین، هر سهٔ آنها زنده ماندند و در نزدیکی یک گورستان محلی فرود آمده و اسیر شدند. این نخستین شکار مورد تایید بمب افکن توپولف-۲۲ بود. دو بلایندر دیگر مستقیماً به سوی مرکز تهران که کاخ نخست وزیری در آن قرار داشت پرواز کرده و غرش کنان در ارتفاع بسیار پایین پرواز کردند به گونه‌ای که پدافند هوایی توانایی شلیک به سوی آنان را نداشت زیرا امکان داشت گلوله‌ای به سوی ساختمان‌های بلند پایتخت برخورد کند. هر دو بمب افکن عراقی با سلاح ان آر-۲۳ خیابان را به گلوله بستند[۱].

عراق برای افزایش ایمنی حملاتش در تاریخ سی ام مهرماه دو فروند توپولف-۲۲ از اسکادران هفتم را مامور حمله به ایستگاه رادار پیش اخطار ایران در کرج که آسمان تهران را پوشش می‌داد نمود. هیچ یک از بمب‌های این دو توپولف به هدف برخورد نکردند[۱].

گرچه توپولف-۲۲ توانست برخی از هدف‌ها را گهگاه مورد اصابت قرار دهد ولی مشکل اصلی این جا بود که دو سوم حمله‌ها هنگامی که توپولف‌ها نفوذ بیشتری به داخل ایران می‌کردند کنسل می‌شد و به محض این که مورد رهگیری شکاری‌های نیروی هوایی ایران قرار می‌گرفتند به آنها دستور داده می‌شد که ماموریت خود را کنسل کنند[۱].

در بعدازظهر روز سی ام مهرماه ۱۳۵۹ دو فروند اف-۱۴ تام‌کت از پایگاه هشتم شکاری موفق به رهگیری یک فروند توپولف-۲۲ب که در حال پرواز به سوی قم یا اصفهان بود، شد. این بمب افکن به وسیلهٔ یک موشک ایم-۵۴ فونیکس سرنگون گردیده و در نزدیکی نجف آباد به زمین خورد و هر سه کرو آن کشته شدند. تقریباً همزمان با آن ادعا شد که یک بلایندر دیگر نیز به وسیلهٔ پدافند قم در حالی که قصد داشت نیروگاه حرارتی شاهین شهر را بمباران کند سرنگون شده‌است. طبق اظهارات مقامات ایرانی جنازهٔ هر شش تن کرو پروازی یافته شده‌است[۱].

پس از این نمایش ناامیدکننده و از دست دادن کرو با ارزش پروازی و به دلیل این که فشار حملات ایران بر پایگاه‌های هوایی عراق افزایش پیدا کرده بود، عراق مجبور شد که هفت فروند باقی‌ماندهٔ توپولف-۲۲ خود را به مناطق امنی در آشیانه‌های زیر زمینی در پایگاه اچ-۳ منتقل کند. این پایان نخستین دور مشارکت بلایندر در جنگ ایران و عراق بود[۱].

عراقی‌ها همهٔ کوشش خود را کردند که نیروی هوایی ضعیف شده و از هم گسیختهٔ عراق را به جنگ بازگردانند. شوروی‌ها با وجود داشتن ظاهری بی طرف در این جنگ تصمیم گرفتند که پشتیبانی بیشتری از عراق کنند. پس از مذاکره میان مسکو و بغداد، در اردیبهشت ماه سال ۱۹۸۱ دو فروند توپولف-۲۲کا همراه با دویست فروند موشک خا-۲۲ و ده اپراتور اسلحه‌های هوایی شوروی که متخصص توپولف-۲۲کا و موشک‌های خا-۲۲ بودند و تقریباً صد تکنسین اسلحه برای تعمیر و نگهداری هواپیما و موشک در عراق مستقر شدند. نخست شوروی‌ها به عملیاتی کردن توپولف-۲۲های عراق با تعمیر یک یک آنها و همچنین بازسازی نمونه‌ای که پیش از جنگ موتور آن آتش گرفته بود پرداختند. به علاوه شوروی‌ها به عراقی کمک کردند که توپولف-۲۲ب و توپولف-۲۲کا را به درستی به کار ببرند و بر آزمایش موشک خا-۲۲ در نبرد نظارت کردند. از آن زمان به بعد برای یک دورهٔ زمانی قابل توجهی در هر ماموریتی یک افسر شوروی در هواپیمای توپولف-۲۲ حضور داشت[۱].

عراقی‌ها نخست توپولف-۲۲کای خود را برای حمله به سایت‌های ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک به کار بردند. ایرانی‌ها فقط سه یا چهار سایت فعال در طول مرز طولانی خود با عراق داشتند و چند سایت مهم دیگر هم در عمق بیشتری در خاک ایران قرار داشت، ولی همهٔ این سایت‌ها دائماً در حال تغییر موقعیت بودند که همین کار نیروی هوایی عراق را بسیار مشکل می‌ساخت. معمولاً توپولف-۲۲ کا دوتایی به سایت‌های هاوک ایران حمله می‌کردند و هر هواپیما تا جایی که ایمن بود به سایت نزدیک می‌شد و یک موشک به سوی هدف شلیک می‌کرد. چندین مشکل در این راه برای عراقی‌ها وجود داشت. مشکل اصلی این بود که رادار پی ان لنینتس توپولف-۲۲کا بزرگ، سنگین و دست و پاگیر و بسیار غیرقابل اطمینان بودو چنانچه در پرواز مشکل پیدا می‌کرد موشک خا-۲۲ دیگر کارایی چندانی نداشت و تعداد قابل توجهی از حمله‌ها به این دلیل کنسل می‌شد. بعدها در چندین مورد تجهیزات ئی سی ام جایگزین رادار پی ان گردید[۱].

نیروی هوایی عراق توپولف-٢٢ خود را در آخرین مراحل جنگ نفت‌کش‌ها نیز به کار برد. در ٢٩ اسفندماه ١٣٦٦ چهار فروند توپولف-٢٢ به همراه شش فروند داسو میراژ اف۱ به نفتکش های ایرانی در نزدیکی جزیره خارک حمله کردند. در این حمله توپولف-٢٢ها دو نفتکش را غرق نموده و یکی دیگر را به آتش کشیدند و موشک های اگزوسه میراژها نیز یک نفتکش دیگر را از کار انداخت. حملهُ دوم عراقی ها به جزیرهُ خارک در همان روز چندان موفقیت آمیز نبود و دو فروند توپولف-٢٢ و چند فروند هواپیمای عراقی دیگر سرنگون شدند. این حمله آخرین حملهُ توپولف-٢٢های عراق در جنگ ایران و عراق بود. تعداد کل توپولف-٢٢های سرنگون شده در جنگ ایران و عراق به هفت فروند می رسد و چند فروند نیز به شدت آسیب دید. باقی‌ماندهُ توپولف-٢٢های عراق در جنگ خلیج فارس در تاریخ ١٣٧٠ در حملات هوایی نیروهای آمریکایی از میان رفت.

اتحاد شوروی

تنها مورد کاربرد جنگی توپولف-٢٢ به وسیلهُ اتحاد شوروی در سال ١٣٦٧ در جنگ افغانستان روی داد. به این ترتیب که توپولف-٢٢پی دی با اختلال در رادار دفاع هوایی پاکستان بمب افکن های توپولف-۲۲ام را که مشغول انجام عملیات در افغانستان در نزدیکی پاکستان بودند پوشش می داد. توپولف-٢٢ به تدریج در اتحاد شوروی از رده خارج شد و جای خود را به توپولف-٢٢ام داد. هنگام فروپاشی اتحاد شوروی ١٥٤ فروند در خدمت ارتش شوروی بود ولی هیچ کدام از آنها امروزه مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. بیش از هفتاد فروند آن در سوانح عملیاتی مختلف از بین رفتند و به خاطر این میزان بالای سوانح خلبانان به آن لقب آدم خوار دادند.

--------------------------------------------------------------------------------

منبع وگردآوردنده :wikipedia - IranWarArmy.mihanblog.com




طبقه بندی: بمب افکنهای سنگین دوربرد، 
برچسب ها: آشنایی با بمب افکن توپولف-۲۲،
دنبالک ها: آشنایی با بمب افکن توپولف-۲۲،
ارسال توسط فرهاد
آخرین مطالب
صفحات جانبی

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic